مرضیه: من همیشه برای عشق خواندهام، همیشه
اشرفالسادات مرتضایی، معروف به مرضیه یکی از خوانندگان پیشکسوت موسیقی ایران بود که روز چهارشنبه بیست ویکم مهرماه بر اثر بیماری سرطان درپاریس درگذشت. مراسم تشعیع و خاکسپاری این هنرمند فقید روز دوشنبه بیست و ششم مهرماه برگزار می شود.
آنچه میخوانید، بر اساس گفت و گویی، که چند سال پیش با خانم مرضیه انجام شده بود:
بانو مرضیه، هنرمندی که با عشق و برای عشق میخواند، و در بیست و یکم مهرماه سال ۱۳۸۹ پس زندگی پر فراز و نشیب در شهر پاریس از این دنیا رفت.
بانو مرضیه اگرچه در جوانی به هنر تئاتر گرایش پیدا کرد، ولی با یاری استادان موسیقی به تدریج از این هنر فاصله گرفت و موسیقی آوازی را برگزید. از همان آغاز که در رادیو به تصنیف خوانی پرداخت، هوادارانی برای خود دست و پا کرد.
ورود به برنامه گلها حال و هوای تصنیفها و ترانههای بانو مرضیه را هم دگرگون ساخت و بعدها به عنوان یکی از خوانندگان سرآمد گلها جلوه گر شد.
در یکی از کنسرت ها در سالن ۱۲ هزار نفری شهر اوبرهاوزن آلمان بانو مرضیه در گفت و گویی از برنامه روزانه خود اینطور یاد کرد:«بنده هفته ای سه روز در سن ۷۳ سالگی تنیس بازی می کنم. هر روز، روزی یک ساعت الی یک ساعت و نیم پیاده روی می کنم. یک ساعت در خانه ورزش می کنم. خیلی کم میخورم. با اینکه معمولاً در سنین من خوردن و غذای خوب را انتخاب کردن یک مسئله ای است. و من سعی می کنم اجتناب کنم هم از خوردن زیاد و هم از دیدن غذاهای خوب. به هر حال عرض کنم بنده در حال ریاضت کشیدن ام. چون اگر ریاضت نکشم، نمی توانم اینطور که ملاحظه کردید بیایم روی صحنه و برایتان آواز بخوانم. چون این برای من مهم است نه خوردن.»
بانو مرضیه در ادامه همین گفت و گو از برنامه های روزانه خود هم گفت: «هر روز روزی یک ساعت هم سلفژ می کنم هم صدا گرم می کنم. چون اگر این کار را نکنم... خیلی محبت کردند به من گفتند فلانکس صدای تو هر روز از روز پیش بهتر می شود... ولی بهتان عرض کنم که من اگر این کارها را نکنم نمی توانم بخوانم. به هر حال وقتی که من این برنامه های فشرده را دارم لازمه اش اینست که من بپردازم به کارم و بپردازم به خودم که بتوانم از عهده این انجام بر بیایم. شما غیر از این تصور می فرمایید؟» (می خندد)
در پاسخ به پرسشی پیرامون نقشش در آفرینش یک اثر موسیقایی این طور گفت: «من همیشه برای عشق خواندم. همیشه. سالها قبل که من با بهترین موزیسین ها کار می کردم و برنامه اجرا می کردم، یک مصاحبه ای با من کردند گفتند نقش سازنده و نقش سراینده و نقش خواننده، کدامیک مهمتر است؟ گفتم آن دو کار به جا. بله به هر حال باید آهنگ را آماده کنند، شاعر هم شعرش را بگوید ولی کسی که روح می دمد به آن من ام. ولی به هر حال بی دخالت نیستم. انتظار دارند که من برنامه را خوب اجرا کنم. ولی باید چیزی باشد که به دل من بنشیند. توی وجود من اثر کند که من آن اثر را بتوانم بازده باشم.»
گزارشی از کنسرت مرضيه در پاریس
در برگزاری اين کنسرت که با تبليغات وسيعی همراه بود و پوسترهای بزرگ مرضيه را می شد در بيشتر ايستگاه های متروی پاريس ديد، يک ارکستر بزرگ با بيش از پنجاه نوازنده طراز اول اپرای پاريس او را همراهی می کردند.
رهبری ارکستر را "محمد شمس" موسيقيدان و آهنگساز ايرانی بر عهده داشت و هم او بود که آهنگ های ترانه های مشهوری مثل "سنگ خارا"، "برگ خزان"، "دل رسوا" و يا "امشب شب مهتابه" را برای اجرای ارکستر سمفونيک تنظيم کرده بود و چه موفقيت آميز از عهده بر آمده بود."مرضيه" که بيش از شصت سال است که می خواند، شفافيت صدا و قدرت خوانندگی خود را به خوبی حفظ کرده است.
او چند سالی پيش تعريف کرد که پس از انقلاب اسلامی که آواز خوانی زنان ممنوع شد و او حتی جرات نمی کرد در خانه خودش آواز بخواند، به کنار رودخانه ای که نزديک محل اقامتش در حومه تهران بود می رفت و در جايی که صدای ريزش آب، صداهای ديگر را می پوشاند، صدايش را در اوج سر می داد و به زنديگی اش به عنوان يک خواننده معنا می بخشيد .
مرضيه که از نوزده - بيست سالگی در اپرت ها و تابلو موزيکال های "جامعه باربد"، ساخته های استادش "اسماعيل مهرتاش" را هم می خواند و هم بازی می کرد و از تجربه و اعتماد به نفس بسياری بر خوردار است، نزديک به دو ساعت در لباس بلند آبی فيروزه ای اش، ايستاد و صدای رسا و گيرايش را به ميان جمعيت انبوهی که تالار بزرگ " المپيا" را پر کرده بودند، پراکند.
"مرضيه" شنوندگانش را در همان حال و هوای خوش آثار هنرمندانی مثل خالقی، بديعی، ياحقی، و تجويدی و اشعار رهی معيری، نواب صفا، معينی کرمانشاهی و بيژن ترقی مسحور کرد.از جذاب ترين قطعات اين کنسرت، اجرای دو صدايی ترانه "بوی جوی موليان" بود که مرضيه آن را همراه با نوه اش "جانان خرم" خواند. و اجرای تازه آن با صدای " مادربزرگ" و "نوه" که برای نخستين بار پا به صحنه می گذاشت خاطره به ياد ماندنی "کنسرت المپيا" شد.
"جانان" که 28 ساله است در کنسرواتوار ملی پاريس به تحصيل اشتغال دارد و می توان او را از اميدهای آينده موسيقی ايران دانست.
متاسفم که مرضیه را از دست دادیم. چه خاطراتی با تصنیف و صدای مرضیه داشتم.....
روحش شاد و یادش گرامی